Vijf minuten rechtsfilosofie - Harm Kloosterhuis, Carel E. Smith - ebook

Het hoogste recht is het hoogste onrecht. Wat het zwaarst is, moet het zwaarst wegen. De betekenis van een woord is zijn gebruik in de taal. De wet is hard, maar het is de wet. Wie stelt, bewijst. Geef mij de feiten, dan geef ik u het recht. Ons recht kent tal van dit soort rechtsspreuken. Ze kunnen worden beschouwd als de kleinste samenvattingen van het recht. In de toepassing fungeren de rechtsspreuken als de topica van het juridisch redeneren, als vindplaatsen voor argumenten in het juridisch debat. In Vijf minuten rechtsfilosofie worden veertig rechtsspreuken onderzocht. Wat is de precieze betekenis van die spreuken? Waar komen ze vandaan? En hoe hangen ze samen? Het zoeken naar antwoorden op deze vragen leidt tot speurtochten op het terrein van de centrale stromingen in de rechtsfilosofie: het natuurrecht, het rechtspositivisme en het rechtsrealisme. De speurtochten in dit boek verschenen eerder als columns bij Ars Aequi (arsaequi.nl/weblogs/vijf-minutenrechtsfilosofie)

Hoofdlijnen van de rechtsfilosofie is een absolute klassieker in het denken over moraal, wet en staat. De tekst uit 1821, die door Willem Visser vertaald werd, is opvallend toegankelijk. Hegel schreef dit boek nadrukkelijk voor zijn studenten. Nog steeds is het verplichte literatuur voor studenten rechten en eigenlijk voor iedereen met interesse in de wijsbegeerte. Eerder verscheen bij Uitgeverij Boom van Hegel Fenomenologie van de geest. Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770-1831) was hoogleraar filosofie aan de universiteiten van Heidelberg en Berlijn. Hij geldt als een van de invloedrijkste filosofen van de moderniteit.

Door processen van globalisering zijn staten minder belangrijk geworden. Internationaal recht en EU-recht hebben een grote invloed. Multinationals hebben veel macht. Migratie, klimaatverandering, internationale handel, digitalisering en toerisme maken staatsgrenzen minder relevant. Dit roept juridische en filosofische vragen op. Hoe moeten we deze wereld ordenen? Idealen als democratie, rechtsstaat, mensenrechten en rechtvaardigheid boden inspiratie bij de vormgeving van de Nederlandse staat. Die idealen zijn ook voor de mondiale verhoudingen relevant, maar we moeten ze wel opnieuw doordenken. Juristen zijn meesters in institutionele vormgeving. Zij geven de samenleving vorm door het recht. Ze maken contracten en wetten, voeren processen, geven oordelen. Daarom hebben ze een bijzondere verantwoordelijkheid voor de rechtsstaat en voor rechtvaardigheid. Om die verantwoordelijkheid waar te maken, is rechtsfilosofische en ethische reflectie onmisbaar. Dit boek is een inleiding in de