Rafels aan de rechtsstaat - Ferdinand Grapperhaus - ebook

Wat gebeurt er als onze rechtsbescherming niet meer goed functioneert? Wat zijn de gevolgen van het falen van de overheid? Wat moeten we doen om de burger beter te beschermen?

Wat zijn de gevolgen voor burgers als de rechtsstaat niet goed functioneert? Sinds 9/ 11 zoeken staten wereldwijd naar een balans tussen veiligheid en burgerlijke vrijheden, waarbij de rechten van individuen steeds vaker onder druk komen te staan. In deze tijd van sociale media, polarisatie en discussies over bijvoorbeeld grensoverschrijdend gedrag en privacy wordt de veerkracht van de rechtsstaat voortdurend getest. Gelijke behandeling is niet vanzelfsprekend, en strengere straffen leiden niet automatisch tot meer veiligheid. Ook de vrijheid van meningsuiting en het demonstratierecht staan vaker ter discussie. Leiders als Trump beïnvloeden de rechtsstaat, internationale tribunalen worden gepolitiseerd en conflicten over oorlog en klimaat nemen toe. Hoe stevig staat onze rechtsstaat eigenlijk nog? En belangrijker: hoe kunnen we misstappen voorkomen en burgers beter beschermen? Aan de hand van vele voorbeelden uit de nationale en internationale praktijk geeft strafpleiter Geert-Jan

'Artificiële intelligentie vereenvoudigt het besturen, maar maakt de werking van de rechtsstaat complexer. Met scherpe blik analyseert Passchier hoe artificiële intelligentie oude onderscheidingen van wetgeving en bestuur, evenals van norm en feit, omwoelt en verkent hij hoe de rechtsstaat zichzelf kan heruitvinden.' - Ernst Hirsch Ballin, Universiteitshoogleraar (Tilburg University) en voormalig minister van Justitie 'Met dit boek in de hand kunnen professionals op het snijvlak tussen artificiële intelligentie, recht en bestuur elkaar niet alleen beter begrijpen, maar ook samen bouwen aan nieuwe checks and balances.' - Marlies van Eck, expert artificiële intelligentie en recht De opkomst van artificiële intelligentie (AI) waaronder machine learning maakt overheden en enkele grote techbedrijven nóg machtiger dan zij nu al zijn. Is onze constitutie daar klaar voor? Dit boek laat zien van niet. Het boek doet vervolgens suggesties voor constitutioneel onderhoud. Onderscheidend is dat dit

De afgelopen jaren heeft de wetgever verschillende taken gedecentraliseerd. Deze decentralisatie is begonnen in het sociaal domein, maar strekt zich uit over tal van andere beleidsterreinen. Burgers zijn hierdoor steeds afhankelijker geworden van lokale overheden. Deze constatering was voor de onderzoeksgroep Public Trust and Public Law van de Rijksuniversiteit Groningen aanleiding om te onderzoeken hoe het staat met de rechtsstatelijke kwaliteit van deze decentralisaties. Hoe zit het bijvoorbeeld met de bescherming van grondrechten? Is de lokale democratie wel in staat om de beslissingen te nemen die horen bij deze decentralisatie? En in hoeverre zijn verschillen tussen gemeenten aanvaardbaar? Deze bundel gaat over de 'lokale rechtsstaat'. Uiteindelijk leidt decentralisatie tot een governancevraagstuk: gemeenten moeten in staat zijn om lokaal afwegingen te maken die door de centrale overheid worden gerespecteerd. De bijdragen in deze bundel laten zien dat deze governance op

Een belangrijke verandering in het recht in de afgelopen twee à drie decennia is de opmars van de gelaagde rechtsorde. Dit houdt in dat internationaal recht en transnationaal recht een steeds grotere rol spelen binnen Nederland. Deze ontwikkeling heeft invloed op traditionele onderwerpen, zoals de rechtsbronnen, indelingen in het recht (publiekrecht en privaatrecht, nationaal recht en internationaal recht), voorrangsregels en de techniek van rechterlijke rechtsvorming. Bovendien oefent de gelaagde rechtsorde invloed uit op de grondslagen van in Nederland geldend recht: democratie, de bescherming van fundamentele rechten en de rechtsstaat. Urgenda, stikstof, gegevensbescherming. Al dit soort thema's, die voer zijn voor soms felle maatschappelijke en juridische debatten, vloeien rechtstreeks voort uit de gelaagde rechtsorde. Dit handboek stelt het perspectief van de gelaagde rechtsorde centraal in de behandeling van de algemene kenmerken en de principiële uitgangspunten van in Nederland

Informatie- en communicatietechnologie is in hoge mate grenzeloos en relativeert het belang van territorialiteit. Het handelingsvermogen van de staat, in het bijzonder waar het gaat om de handhaving van de rechtsorde, komt daardoor onder druk te staan. De criminaliteit - waaronder cybercriminaliteit - als gevolg van deze grensoverschrijdende technologische ontwikkelingen krijgt doorgaans voldoende aandacht. Veel minder aandacht gaat echter naar ondermijning van rechtsstatelijke waarborgen. Zo ontbreekt vaak toetsing door het openbaar ministerie, komen zaken niet altijd meer voor de (Europese) rechter, worden opsporingsbevoegdheden ingezet voor andere doelen, of is er sprake van een vervaging tussen de politie- en de inlichtingenfunctie. Wat betekent dit alles voor de ontwikkeling van de politiefunctie? Hoe verhouden handhavingsopportuniteiten en efficiëntiewinsten voor de bijzondere inspectiediensten zich met de bescherming van de persoonlijke levenssfeer? De Cahiers Politiestudies

De Raad van State heeft het voornemen om de komende jaren een aantal studies ter hand te nemen over het thema rechtsvorming in de democratische rechtsstaat. Met rechtsvorming wordt in dit verband niet alleen op wetgeving en rechtspraak gedoeld, maar meer in het algemeen op het proces waarop maatschappelijke veranderingen in nieuwe rechtsconcepten, ideeën over gerechtigheid en rechtsbeginselen worden vertaald, die ten grondslag moeten liggen aan nieuwe wetgeving en beleid. Op dit moment is dat proces van rechtsvorming en de overheersende positie van wetgeving daarin, voorwerp van debat. In dit boek wordt verslag gedaan van een eerste studie die is gericht op het proces van rechtsvorming zelf; op de verschillende mechanismen van rechtsvorming, op de uitgangspunten die daaraan ten grondslag liggen en de ordeningsprincipes daartussen. In het bijzonder wordt aandacht besteed aan de vraag wat de betekenis nog is en nog kan zijn van het primaat van de wetgever. Het onderzoek is in opdracht