De Nederlandse rechtsstaat - Helen Stout - ebook

Je realiseert het je wellicht niet elke dag, maar onze samenleving functioneert in grote mate dankzij onze rechtsstaat. Hoe is deze rechtsstaat tot stand gekomen, en op welke ideeën is hij gebaseerd? Hoe functioneert hij? En heeft de rechtsstaat een toekomst? Helen Stout bespreekt op heldere en aansprekende wijze de ontwikkeling en het functioneren van de Nederlandse rechtsstaat vanaf de bouwstenen uit de Verlichting tot de huidige democratische vorm.

Wij zijn in Nederland erg kritisch over allerlei zaken in Nederland, bijvoorbeeld over zaken die de democratische rechtsstaat betreffen. Hierbij laten wij vaak na Nederland te vergelijken met andere landen. Wanneer wij dit wel doen, zien wij dat veel zaken, zo ook de democratische rechtsstaat, in Nederland goed geregeld zijn. Dit boek beoogt studenten en andere geïnteresseerden kennis te laten maken met onze democratische rechtsstaat. De elementen van de democratische rechtsstaat worden in een toegankelijke taal uitgelegd. Hierbij wordt gebruikgemaakt van voorbeelden en schema's. In het tweede deel van het boek wordt ingegaan op de vraag hoe het concept van de democratische rechtsstaat in Afghanistan wordt uitgevoerd. Het doel hiervan is de lezer ervan bewust te maken dat de democratische rechtsstaat in Nederland eigenlijk goed in elkaar zit.

De Academie voor Wetgeving en Overheidsjuristen heeft in het kader van de eerste Week van de Rechtsstaat een essaywedstrijd voor studenten en promovendi uitgeschreven. Zij mochten een essay van maximaal 1500 woorden insturen over het thema 'Weerbare rechtsstaat voor een veerkrachtige samenleving.' De jury bestond uit Remco Nehmelman (griffier Eerste Kamer der StatenGeneraal en hoogleraar Publiek organisatie recht, Universiteit Utrecht), Ellen Kiersch (directeur Wetgeving, ministerie van Justitie en Veiligheid), Edgar du Perron (raadsheer in de Hoge Raad der Nederlanden en hoogleraar Privaatrecht, Universiteit van Amsterdam), Kutsal Yesilkagit (hoogleraar Inter national Governance, Universiteit Leiden), Monique Wesselink (programmamanager Academie voor Wetgeving en Overheidsjuristen) en werd bijgestaan door Louise van Heusden (jurist kennisunit bij de Raad van State). Deze bundel bevat de volgens de jury tien beste essays waaronder die van Jacob van de Beeten en Roel Becker die beiden

De rechtsstaat staat volop in de belangstelling en in het debat erover staan de meningen soms lijnrecht tegenover elkaar. De toeslagenaffaire, grootschalige drugscriminaliteit en de Coronawet wijzen volgens sommigen op een belabberde staat van de rechtsstaat, terwijl anderen juist in uitkeringsfraude, de straffe aanpak van ondermijnende criminaliteit of virusontkenners met hun complottheorieën oorzaken voor rechtsstaatverval zien. Kennelijk is de rechtsstaat een makkelijk containerbegrip om van alles onder te scharen. Dit boek laat zien hoe gevaarlijk dat is. Een verkeerd begrip van wat een rechtsstaat is, leidt tot een verkeerde diagnose en dus ook tot een verkeerde therapie. Spraakverwarring zal ons evenmin helpen om uit de institutionele crisis te komen waarin de rechtsstaat in Nederland en Europa verzeild is geraakt. Met dit boek leren studenten in de bestuurskunde en de rechtsgeleerdheid de rechtsstaat beter te begrijpen. Publieke professionals krijgen de broodnodige bagage om

Wat gebeurt er als onze rechtsbescherming niet meer goed functioneert? Wat zijn de gevolgen van het falen van de overheid? Wat moeten we doen om de burger beter te beschermen?

Wat zijn de gevolgen voor burgers als de rechtsstaat niet goed functioneert? Sinds 9/ 11 zoeken staten wereldwijd naar een balans tussen veiligheid en burgerlijke vrijheden, waarbij de rechten van individuen steeds vaker onder druk komen te staan. In deze tijd van sociale media, polarisatie en discussies over bijvoorbeeld grensoverschrijdend gedrag en privacy wordt de veerkracht van de rechtsstaat voortdurend getest. Gelijke behandeling is niet vanzelfsprekend, en strengere straffen leiden niet automatisch tot meer veiligheid. Ook de vrijheid van meningsuiting en het demonstratierecht staan vaker ter discussie. Leiders als Trump beïnvloeden de rechtsstaat, internationale tribunalen worden gepolitiseerd en conflicten over oorlog en klimaat nemen toe. Hoe stevig staat onze rechtsstaat eigenlijk nog? En belangrijker: hoe kunnen we misstappen voorkomen en burgers beter beschermen? Aan de hand van vele voorbeelden uit de nationale en internationale praktijk geeft strafpleiter Geert-Jan

De afgelopen jaren heeft de wetgever verschillende taken gedecentraliseerd. Deze decentralisatie is begonnen in het sociaal domein, maar strekt zich uit over tal van andere beleidsterreinen. Burgers zijn hierdoor steeds afhankelijker geworden van lokale overheden. Deze constatering was voor de onderzoeksgroep Public Trust and Public Law van de Rijksuniversiteit Groningen aanleiding om te onderzoeken hoe het staat met de rechtsstatelijke kwaliteit van deze decentralisaties. Hoe zit het bijvoorbeeld met de bescherming van grondrechten? Is de lokale democratie wel in staat om de beslissingen te nemen die horen bij deze decentralisatie? En in hoeverre zijn verschillen tussen gemeenten aanvaardbaar? Deze bundel gaat over de 'lokale rechtsstaat'. Uiteindelijk leidt decentralisatie tot een governancevraagstuk: gemeenten moeten in staat zijn om lokaal afwegingen te maken die door de centrale overheid worden gerespecteerd. De bijdragen in deze bundel laten zien dat deze governance op

'Artificiële intelligentie vereenvoudigt het besturen, maar maakt de werking van de rechtsstaat complexer. Met scherpe blik analyseert Passchier hoe artificiële intelligentie oude onderscheidingen van wetgeving en bestuur, evenals van norm en feit, omwoelt en verkent hij hoe de rechtsstaat zichzelf kan heruitvinden.' - Ernst Hirsch Ballin, Universiteitshoogleraar (Tilburg University) en voormalig minister van Justitie 'Met dit boek in de hand kunnen professionals op het snijvlak tussen artificiële intelligentie, recht en bestuur elkaar niet alleen beter begrijpen, maar ook samen bouwen aan nieuwe checks and balances.' - Marlies van Eck, expert artificiële intelligentie en recht De opkomst van artificiële intelligentie (AI) waaronder machine learning maakt overheden en enkele grote techbedrijven nóg machtiger dan zij nu al zijn. Is onze constitutie daar klaar voor? Dit boek laat zien van niet. Het boek doet vervolgens suggesties voor constitutioneel onderhoud. Onderscheidend is dat dit

Een belangrijke verandering in het recht in de afgelopen twee à drie decennia is de opmars van de gelaagde rechtsorde. Dit houdt in dat internationaal recht en transnationaal recht een steeds grotere rol spelen binnen Nederland. Deze ontwikkeling heeft invloed op traditionele onderwerpen, zoals de rechtsbronnen, indelingen in het recht (publiekrecht en privaatrecht, nationaal recht en internationaal recht), voorrangsregels en de techniek van rechterlijke rechtsvorming. Bovendien oefent de gelaagde rechtsorde invloed uit op de grondslagen van in Nederland geldend recht: democratie, de bescherming van fundamentele rechten en de rechtsstaat. Urgenda, stikstof, gegevensbescherming. Al dit soort thema's, die voer zijn voor soms felle maatschappelijke en juridische debatten, vloeien rechtstreeks voort uit de gelaagde rechtsorde. Dit handboek stelt het perspectief van de gelaagde rechtsorde centraal in de behandeling van de algemene kenmerken en de principiële uitgangspunten van in Nederland

Informatie- en communicatietechnologie is in hoge mate grenzeloos en relativeert het belang van territorialiteit. Het handelingsvermogen van de staat, in het bijzonder waar het gaat om de handhaving van de rechtsorde, komt daardoor onder druk te staan. De criminaliteit - waaronder cybercriminaliteit - als gevolg van deze grensoverschrijdende technologische ontwikkelingen krijgt doorgaans voldoende aandacht. Veel minder aandacht gaat echter naar ondermijning van rechtsstatelijke waarborgen. Zo ontbreekt vaak toetsing door het openbaar ministerie, komen zaken niet altijd meer voor de (Europese) rechter, worden opsporingsbevoegdheden ingezet voor andere doelen, of is er sprake van een vervaging tussen de politie- en de inlichtingenfunctie. Wat betekent dit alles voor de ontwikkeling van de politiefunctie? Hoe verhouden handhavingsopportuniteiten en efficiëntiewinsten voor de bijzondere inspectiediensten zich met de bescherming van de persoonlijke levenssfeer? De Cahiers Politiestudies