114 gedichten - Leo Vroman - ebook

Een integrale, tweetalige uitgave van Nieuwe gedichten & Nieuwe gedichten het andere deel, ruim honderd jaar na het verschijnen in 1907 en 1908. Rilke gaf de bundels het predicaat 'nieuw', en daarmee bedoelde hij vooral een vernieuwing ten opzichte van zijn eigen poëzie. Rilke wilde geen 'gebeden' meer zoals in Het getijdenboek en ook geen impressionistische schetsen van stemmingen zoals hier en daar nog in Das Buch der Bilder. Nu richt hij zich tot de wereld van de dingen, aanvankelijk geïnspireerd door de beeldhouwer Rodin en later door de schilder Cézanne. Door middel van gevoelige zintuiglijke waarneming, het Schauen, probeert hij de essentie van 'de dingen' te doorgronden. Dingen die ervaringen dragen en uitlokken zet hij om in nieuwe poëtische taal, o.a. door middel van talloze vergelijkingen en metaforen. En 'dingen' vat hij breed op: de gedichten zijn geïnspireerd door (Bijbelse) geschiedenis, mythologie, schilderijen, mensen, steden, dieren en natuur. De bundels worden

Paul Celan is een van de invloedrijkste dichters van de twintigste eeuw. Hij werd in 1920 geboren te Czernowitz - toen een stad in Roemenië - en overleed in 1970 te Parijs. Zijn moedertaal was het Duits, zijn schoolopleiding was in het Roemeens. Tussen 1944 en 1947 woonde hij in Boekarest waar hij als vertaler en redacteur werkte voor een Roemeense uitgeverij. Hij beperkte zich echter niet tot het vertalen alleen, hij schreef ook origineel werk in het Roemeens. De korte periode van het schrijven in het Roemeens is uitermate belangrijk geweest in de verdere ontwikkeling van Celans poëzie. Vooral de surrealistische prozagedichten nemen binnen Celans oeuvre een bijzondere plaats in en hebben geen equivalent in het Duits. Binnen zijn oeuvre verfijnen en vervolledigen de Roemeense gedichten het beeld dat men als lezer en onderzoeker ervan kan uittekenen - want Celan blijft Celan, ook in het Roemeens. Jan H. Mysjkin is dichter, vertaler en essayist. Hij vertaalt zowel proza als poëzie, zowel

Hanny Michaelis (1922-2007) schrijft over tijdloze onderwerpen in een rechtstreekse taal. Over liefde en geliefden, over gewond zijn en daarmee proberen te leven, over het verleden en over alledaagse, nabije dingen. Haar gedichten hebben vanaf de verschijning van haar eerste bundel, Klein voorspel (1949), door hun directheid en toegankelijkheid velen weten te raken. Haar bundels vonden steeds nieuwe lezers en werden vele malen herdrukt. Deze uitgave van de Verzamelde gedichten bevat, naast alle bundels, een ruime keuze uit de gedichten die werden aangetroffen in Michaelis' nalatenschap. 'Haar verzen zijn eerlijk en openhartig en getuigen van een diepe betrokkenheid,' aldus de jury van de Anna Bijns Prijs in 1995.

Van de dichteres M. Vasalis werden door de jaren heen meer dan 300.000 bundels verkocht. Haar gedichten blijken nog steeds voor veel mensen een waardevolle haven. Haar poëzie wordt sinds jaar en dag veel gebloemleesd en zeer regelmatig aangewend bij 'levensmomenten'. Boven je ogen zie ik weer de kleine kuil van smartelijke inspanning, alsof je op het laatst noodzakelijk nog dat ontraadslen moet - wat toch je mond - horizontale accolade - allang begrepen heeft en samenvat.

Geen keuze uit het werk maar een completer bundel - één door de dichter grotendeels uit eerder werk samengesteld en in 1923 in Berlijn uitgegeven verzamelbundel. Ontstaan en inhoud van de bundel worden in een uitgebreid toelichtend nawoord in leven en werk van de dichter geplaatst. Als bijlage enkele gedichten van ná de bundel - uit de tweeënhalf jaar die hem tot zijn zelfgekozen dood resteerden. Deze uitgave werpt nieuw licht op het iconische werk van een recalcitrante 'boerendichter' die een bijna even iconische plaats in de Russische poëzie van de twintigste eeuw inneemt, als die van Poesjkin in de negentiende... Niet voor niets luidt de titel van een van Jesenins latere gedichten, uit 1924: Aan Poesjkin.

Gerrit Kouwenaar, een van de dichters uit de Vijftigersgroep, had een onvervreemdbaar eigen stem, een eigen vocabulaire en zelfs een eigen grammatica; hij was iemand die de taal nieuw leven inblies. Zijn gedichten, waarin de 'ik' vervangen werd door 'men' en de punt door een streepje, zetten de tijd stil. Soms worden ze moeilijk genoemd, hermetisch, maar wie goed leest ontdekt een ongekend emotionele lading. Kouwenaar dichtte over concrete dingen - een tafel, een brood, een bloedplas -, maar evengoed over de stille witte kamer waarin hij zijn geliefde miste. Tegen het eind van zijn leven stelde hij een bloemlezing uit eigen werk samen, vallende stilte. Voor het eerst verschijnt nu een verzameluitgave van al zijn gebundelde gedichten. Van het vroegste vers tot het allerlaatste, over 'de ochtend dat het nooit meer avond wordt', uit 2005. Mirjam van Hengel, voorheen werkzaam bij uitgeverij Querido en Kouwenaars laatste redacteur, stelde de verzamelde gedichten samen en schreef een

Scripta manent, het geschrevene blijft. De dichter Rik Huys is niet meer onder ons, maar zijn stem weerklinkt nog steeds in de gedichten die hij ons naliet. Die zijn nu eens idyllisch, dan weer melancholisch of vol verlangen. Maar altijd doen ze wat poëzie hoort te doen, ze manen ons tot rustige bezinning. Voor het eerst wordt het oeuvre (1941-1988) van Rik Huys verzameld in één band. Met deze uitgave houden we Huys' poëzie in leven, net als de belevingswereld van de man zelf.

Van de roem en reputatie die Victor E. van Vriesland tijdens zijn leven (1892-1974) ten deel viel, is weinig over. Nog maar een kleine kring van lezers herinnert zich wie hij was en wat hij heeft geschreven. Rob Groenewegen nam het op zich een biografie te schrijven over Van Vrieslands fabelachtige leven (Weerloos tegenover alles, 2023). Daarin komen onder meer de diversiteit en kwaliteit van diens poëzie naar voren. Samen met Dirk Kroon die Van Vriesland goed kende en ook over hem publiceerde, kwam Gekozen gedichten tot stand. Deze bloemlezing bevat een ruime keuze uit alle door Van Vriesland gepubliceerde gedichten en werk uit zijn nalatenschap. Daarmee krijgen latere generaties de mogelijkheid dit werk te ontdekken en te ervaren hoe deze dichter markante diepgang en toenemende toegankelijkheid heeft weten te ontwikkelen. Wie weet worden met deze Gekozen gedichten de beginregels van zijn gedicht 'Klopsignalen' waargemaakt: Een der Bedolven mijnwerkers in een ingestorte mijn Die door

Ida Gerhardt wordt beschouwd als een van de belangrijkste Nederlandse dichteressen. De lijst met prijzen die Ida Gerhardt (1905-1907) voor haar gedichten heeft gekregen bewijst haar unieke statuur: De Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs, de Herman Gorterprijs (driemaal), de Culturele Prijs van de Gemeente Arnhem, de Marianne Philipsprijs, de Prijs voor Meesterschap van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, de Literaire Prijs van de Provincie Gelderland en de P.C. Hooftprijs. 'Niemand anders dan deze Hollandse dichteres bij uitstek [...] zou het verdienen onze Nobelprijskandidaat te zijn.' Hans Warren 'Een van de meest vooraanstaande dichters van de vorige eeuw.' Frits Bolkestein

Die 's nachts romancen floot onder de linden En 's middags scherzo's op de markt der dorpen, Hij heeft zijn fluit in een fontein geworpen, En wilde een moeielijker wijsheid vinden. Hij heeft des nachts op een rivier gevaren, Hij zag het zonlicht dat de straten kleurde - En wist dat hij niet leefde, maar gebeurde, Dat daden machtloos als seizoenen waren. Hij was een reiziger, den dag lang droomend, Zijn doel was naar een horizon gericht, Hij voelde 't leven uit zijn hart weg-stroomend - En zijn gelaat was bleek, en blonk van licht, Als van den man die, uit de bergen komend, God zag van aangezicht tot aangezicht. Martinus Nijhoff (1894-1953) is een van de belangrijkste twintigste-eeuwse Nederlandse dichters en wordt gezien als de grondlegger van onze moderne poëzie. Niet voor niets zijn 'Awater' en 'Het uur u' nog altijd verplichte stof op middelbare scholen. En niet voor niets gonzen 'Het lied der dwaze bijen' en 'De moeder de vrouw' voor eeuwig rond in ons collectieve geheugen.