De lezer is niet dood

Een pleidooi om nieuwe lezers op weg te helpen naar de literatuur

Nog zeven dagen, en dan is Jet Mason doodJet is de dochter van een van de rijkste families in Woodstock, Vermont. Ze is zevenentwintig jaar en zit nog steeds te wachten tot haar volwassen leven gaat beginnen. Dat komt later wel, houdt ze zichzelf voor. Ze heeft tijd zat.Tot Jet op de avond van Halloween in haar huis bruut wordt aangevallen door een insluiper. Ze loopt onherstelbare hersenschade op. De arts weet zeker dat ze niet langer dan een week zal leven… Jet had nooit het idee dat ze vijanden had. Opeens ziet ze iedereen uit haar omgeving in een ander licht: haar familie, haar vroegere beste vriendin en nu schoonzus, haar ex-vriend.Jet heeft nog maar zeven dagen te leven en terwijl haar toestand verslechtert krijgt ze alleen hulp van Billy, met wie ze als kind beste vrienden was. Desondanks is ze vastberaden om eindelijk in haar leven iets af te maken: ze zal haar eigen moord oplossen.

Welke taak hebben schrijvers en uitgevers (en hebben de literatuur en de kunst in het algemeen) in het huidige tijdsgewricht dat op verschillende manieren en om verschillende redenen in een steeds vijandiger cultureel klimaat lijkt te resulteren?Het bedachtzame antwoord - in deze Joost Zwagerman Lezing 2025 - is een indrukwekkend en krachtig pleidooi voor de relevantie van literatuur: 'We dienen met trots te beseffen dat wij de schatbewaarders zijn van het geheugen van menselijke ervaringen en we dienen ons bewust te zijn van de verantwoordelijkheid die wij hiermee dragen in verwarrende en onzekere tijden, waarin grote behoefte bestaat aan waarachtigheid en waarheid.'

'Akwaeke Emezi: wat een bijzondere stem.' **** de VolkskrantOp een middag, in een stad in het zuidoosten van Nigeria, opent een moeder haar voordeur en ontdekt het lichaam van haar zoon, gewikkeld in kleurrijke stof, aan haar voeten. Wat volgt is het tumultueuze, hartverscheurende verhaal van de strijd van een gezin om een kind te begrijpen wiens geest zowel zachtaardig als mysterieus is, wiens gedrag zowel teruggetrokken als flamboyant is. Opgevoed door een afwezige vader en een begripvolle maar overbezorgde moeder, lijdt Vivek aan desoriënterende black-outs. Vivek vindt troost in vriendschappen met de warme, onstuimige dochters van de Nigerwives, in het buitenland geboren vrouwen die getrouwd zijn met Nigeriaanse mannen. Maar Viveks nauwste band is met Osita, zijn zelfverzekerde, vrolijke neef wiens charme ook een beschermingsmechanisme blijkt. Terwijl hun relatie dieper wordt - en Osita worstelt om Viveks drang naar verlossing te begrijpen - rijst in een moment van opwindende vrijhe…

Als ze bij Windsor Castle in een bibliobus verzeild raakt, voelt de koningin zich verplicht een boek te lenen. Al lezend verandert haar kijk op het leven totaal, met grote gevolgen voor het land.

Is onze democratie nog houdbaar? De vraag dringt zich op nu we van crisis naar crisis hobbelen, terwijl de oplossingen voor grote problemen steeds verder uit zicht raken. Ondertussen is het publieke debat vervuild door desinformatie. Zijn multinationals machtiger dan overheden. En worden grote besluiten genomen zonder dat hier een kiezer aan te pas komt.Op zoek naar houvast projecteren kiezers hun hoop op sterke leiders, of klampen ze zich vast aan stokoude ideeën over hoe wij denken dat een democratie zou moeten werken. Beide strategieën zijn gedoemd te mislukken.Sander Heijne toont hoe ons mensbeeld eerst tot stabiele democratieën leidde en er nu voor zorgt dat ze instorten. 'De meeste stemmen gelden niet' is een pleidooi voor een radicale vernieuwing van onze democratie.

Is onze democratie nog houdbaar? De vraag dringt zich op nu we van crisis naar crisis hobbelen, terwijl de oplossingen voor grote problemen steeds verder uit zicht raken. Ondertussen is het publieke debat vervuild door desinformatie. Zijn multinationals machtiger dan overheden. En worden grote besluiten genomen zonder dat hier een kiezer aan te pas komt.Op zoek naar houvast projecteren kiezers hun hoop op sterke leiders, of klampen ze zich vast aan stokoude ideeën over hoe wij denken dat een democratie zou moeten werken. Beide strategieën zijn gedoemd te mislukken.Sander Heijne toont hoe ons mensbeeld eerst tot stabiele democratieën leidde en er nu voor zorgt dat ze instorten. 'De meeste stemmen gelden niet' is een pleidooi voor een radicale vernieuwing van onze democratie.