De lezer is niet dood

De lezer is niet dood. We laten hem in een verschraald landschap sterven van de dorst. We geven hem zand in plaats van water. Maar dood is hij niet. Hij tijgert. En hij is niet alleen, hij is met meer. Altijd is er wel ergens een lezer - jong of oud, arm of rijk, blank of zwart - die zoekt naar het verhaal dat voor hem is bestemd. Maar niemand neemt de belangrijke taak van verloskundige op zich. Wie helpt de nieuwe lezers op weg? Waar staan de kraamkamers? In dit schotschrift roept Alex Boogers docenten, boekhandelaren, schrijvers en uitgevers op om lezers te zoeken waar je ze niet verwacht.

Gent 1944 Marc Verschooris, geassocieerd onderzoeker bij het CEGESOMA, haalt drie geheim agenten voor het voetlicht: Albert Deweer, Albert Mélot en Albert Wouters. Op basis van tal van tot nu toe onbekende archiefstukken, ook familie-archieven, reconstrueert hij hun verzetsdaden. Vele nooit eerder gepubliceerde foto's tonen de onverschrokken helden van toen. Geheim agent Albert Mélot wordt geparachuteerd op 11 april 1944 en krijgt Gent als werkterrein. In de donkere nacht van de 'nieuwe maan van mei' springt ook zijn marconist, Albert Wouters, uit het vliegtuig. Een week na D-Day is het over en uit voor Mélot: de Duitsers brengen hem naar de Gentse gevangenis waar nog een ander geheim agent gevangenzit: Albert Deweer. Het verzet wil beiden koste wat kost bevrijden. Op 15 juli 1944 wordt Mélot bevrijd uit een Duitse gevangeniswagen in de Gentse Papegaaistraat. De gevolgen van deze daad zijn dramatisch. Ongeveer 100 mensen, onder wie de familie Mélot, worden opgepakt. Een groot deel

Een kreet is de ramp niet is tegelijk zwartgallig en geestdriftig. Om zich heen ziet Tonnus Oosterhoff dwaasheden, leugens... en overal is de dood. Hij is zich bewust hoe weinig hij daar als schrijver tegen in te brengen heeft, hoe klein zijn stem is. Maar telkens opnieuw zijn er verschijnselen, boeken vooral, die energie geven, de rijkdom van het bestaan helpen ervaren. De essays in deze bundel vormen samen een gloedvol pleidooi voor literatuur en tasten de grenzen van het genre af: klassieke verhandelingen, dialogen, beschouwingen over kunst en actualiteit. Het geheel weerspiegelt Oosterhoffs kijk op de wereld: veelvormig en één. Ik weet weer: literatuur kan het suspecte corrigeren, contact met de wereld herstellen, genezen... Misschien tijdelijk, dan is ze troost; misschien voor de toekomst, dan geeft ze hoop. Maar ook nu, en altijd.

Ver van de wereld werkte een man aan een geheimzinnig oeuvre. Bijna elke dag schreef hij een zkv, een zeer kort verhaal. Na de haiku is het zkv het kleinste betekenisdragende literaire genre. Het zeer korte verhaal is de kruimeldief van de literatuur, het zuigt in hoekjes waar de roman niet kan komen. A.L. Snijders (2037 - 2021) beheerste dit atomaire genre als geen ander. Toen hij e-mail kreeg stuurde hij zijn verhalen aan een geprivilegieerd aantal mensen, dat zich een paar keer per week verheugde en verbaasde over de ongewone diepgang van zo weinig woorden. Met uiterste precisie schilderde Snijders, de meester van het éénharig penseel, de wereld in kleine taferelen. Ze bestrijken de breedte van het leven, in het bijzonder dat van hemzelf, en dragen de kleur van zijn dag, mild-ironisch, peinzend, woedend soms, maar altijd erudiet en in een stijl die in de Nederlandse literatuur door vrijwel niemand wordt overtroffen. Tommy Wieringa

Bij toeval - ze rent achter haar honden aan - ontdekt de Engelse koningin een bibliobus die geparkeerd staat bij de keuken van Windsor Castle. Ze voelt zich verplicht een boek te lenen en alhoewel ze van plan is het de week erna ongelezen terug te brengen, begint ze te lezen. En ze zal niet meer ophouden. Het leesvirus heeft zich van haar meester gemaakt. De koningin maakt kennis met proust, Sylvia Plath en Alice Munro; schiet -faux pas- tijdens een staatstbanket de Franse president aan over Jean Genet; en vindt in haar eigen bibliotheek (veelal gesigneerde) werken van thackeray, Dickens, Hardy en Georde Elliot. Maar het lezen maakt de koningin tot een ander mens, tot een koningin die niet gewenst is. De ongewone lezer is geestig en schrijnend. Alan Bennett schreef een schitterende satire op de cultuur van ontlezing, maar tegelijkertijd ook een ode aan de literatuur.

Inspecteur John Rebus belooft zich te buigen over de vermissing van Damon Mee, de drieëntwintigjarige zoon van een vroegere schoolvriendin. Het onderzoek brengt hem terug naar Fife, naar zijn jeugd en naar een jeugdliefde. De laatste informatie over de verdwenen Damon Mee komt van een onduidelijke foto gemaakt door een beveiligingscamera van een nachtclub. Damon zit aan de bar met naast zich een jonge blonde vrouw. En zo belandt Rebus in de groezelige onderwereld van Edinburgh.

Lezen draagt in belangrijke mate bij aan een succesvolle schoolcarrière van kinderen. Maar lezen is voor lang niet alle kinderen vanzelfsprekend, velen hebben een steuntje in de rug nodig. Deze bundel laat zien hoe aarzelende lezers over de streep getrokken kunnen worden. Verschillende auteurs geven hun visie op de aanpak van leesproblemen. 'De aarzelende lezer over de streep' is het resultaat van het wetenschappelijk congres van Stichting Lezen eind 2012. De auteurs belichten in de hier gebundelde bijdragen verschillende aspecten van de leesontwikkeling van aarzelende lezers. Waaruit bestaat die aarzeling eigenlijk? Is het niet willen of niet kunnen lezen? En wat is de rol van het aanbod? De bijdragen bieden theoretische achtergronden en resultaten van onderzoek, maar sluiten steeds af met de voor de praktijk meest relevante vraag: hoe bereik en stimuleer je de aarzelende lezer? Deze bundel helpt om gericht en onderbouwd aan de slag te gaan met lees-bevordering.

In zijn krachtige, onsentimentele en verrassende verhalen richt de Russische schrijver Maxim Osipov zijn blik op mensen die door ingrijpende gebeurtenissen - verraad, maatschappelijke commotie, ziekte of dood - grote veranderingen ondergaan. Net zo geraffineerd en veelzijdig als in een roman belicht hij de mensen van verschillende kanten en legt hen bloot tot in de kern van hun wezen en onzekerheden. Osipov 'vangt' zijn personages op momenten dat ze zich de vraag stellen die in veel negentiende-eeuwse literatuur werd gesteld: 'Hoe moet een mens leven?' Dat Osipov ook arts is bracht recensenten ertoe hem te vergelijken met beroemde voorgangers als Tsjechov en Boelgakov. Ook al wijst hij zelf zo'n vergelijking af, zijn psychologische inzicht, zijn vermogen tot pakkende karakteriseringen, zijn compassie en soms ironische blik maken dat die voor de hand ligt. Osipov is een schrijver die een moderne en zeer toegankelijke toon combineert met de klassieke Russische prozatraditie.